Greentech: een blik in de nabije toekomst

Greentech: een blik in de nabije toekomst

Zoals beloofd in mijn vorige Blog zal ik dit keer nader ingaan op een groot project dat ik de afgelopen 3 jaar in Boxtel en de regio Noordoost Brabant heb gedaan. Deze is nu afgerond en gaat nu een nieuwe fase in. Ik zeg: Enter next level!

Greentech Brabant zoals het nu is gaan heten en is ontstaan uit de vraag van de gemeente Boxtel hoe zij in 2040 energieneutraal kunnen worden als gemeenschap. Boxtel is natuurlijk bekend vanwege het duurzaamheidscentrum de kleine aarde en heeft een naam hoog te houden. Ze hadden al verschillende beleidsplannen opgezet en ook hadden diverse bureaus de gemeente ondersteund. Het ontbrak echter aan coördinatie. Die mocht ik vanuit EnterNextLevel gebieden.

De eerste vraag is dan natuurlijk, “Wat is energieneutraal nou eigenlijk ECHT?”. Dat betekent nogal wat. Er is heel veel energie nodig voor een gemiddelde (west-europese) gemeenschap. Energieneutraal betekent dus dat je dit lokaal op moet gaan wekken. En hoe ga je dat organiseren? En waarmee wek je energie op?

Naast het feit dat we hopen dat we steeds minder energie nodig hebben door nieuwe technieken en betere woningen en aanvullende isolatie, bleek al snel bleek dat we het met zonnepanelen en wind niet gingen redden. Alleen al vanwege het simpele feit dat in de avond en nacht er geen zon is, maar wel behoefte aan stroom. Opslag hiervan is nog behoorlijk ver van de dagelijkse praktijk af. Dus er moet tenminste 1 andere opwekker aan gekoppeld moeten worden, dat werd biomassa. Het Groene woud heeft als geen andere plek in Brabant de reputatie van groen (aaneengesloten) gebied. Dus dat is gunstig. Ook was er al eens gekeken naar biomassa als economische kans vanuit een Europees project. Nu werd die concreet.

In een aantal sessies met inspirerende mensen op dit gebied zoals Leo DubbeldamGerard van OostenPaul GosselinkRuben Van marisHans van de Wetering en velen anderen werd al snel duidelijk dat biomassa en vooral de beschikbaarheid ervan een link kreeg met iets heel anders dan alleen energie: De biobased economy. De economy in ontwikkeling die eigenlijk alles wat nu van olie of aardgas is gemaakt of gebruikt, vervangt door biologische producten (en daarmee de impact op de aarde en natuur verminderd, en de afhankelijkheid van gebieden waar gas en olie gewonnen worden).

We waren klaar voor de fundering: Hoe kun je komen tot een biobased en energie infrastructuur voor een lokale gemeenschap?

Dit begint al bij de transport afstand van het groene materiaal dat lokaal beschikbaar is. Uit berekeningen blijkt dat transport verder dan zo’n 30km niet echt rendabel meer is. Dit is een mooie afbakening van het gebied waarin we willen gaan werken. Dan is de vraag hoeveel materiaal hebben we dan en wat verstaan we onder biobased grondstoffen? Alles wat biologisch van aard is en lokaal aanwezig is willen we gaan gebruiken. De volgende stap nu we dat hebben vastgesteld is zorgen voor de basis. Wie is er eigenaar van de beschikbare grondstoffen? Dit zijn vaak de overheden die het beheer voeren op landschappen, openbare ruimte en waterwegen. Hiernaast zijn er veel gebiedsbeheerders vanuit de groene sector zoals Staatsbosbeheer, Brabantslandschap, Natuurmonumenten en particuliere landgoedeigenaren en vele kleinere partijen die grond in bezit hebben.

Hier stuitten we al op de eerste uitdaging op deze reis: De contracten. Elke grondstof voor de biobased economy, wordt nu gezien als afval stof. Hierdoor is het tot nu toe zo geweest dat het afvoeren van dit materiaal eigenlijk geld kost.

Wat als we dit materiaal eens konden scharen onder de stempel grondstof in plaats van afval? In gesprek met het ministerie bleek dat de afvalstoffenwetgeving slechts langzaam verandert, terwijl de markt razendsnel aan het veranderen is. Dit vraagt om onderbouwing, bewijs dat het anders kan! Dat hebben we gedaan! En nog steeds zijn we volop bezig. Nu bijna 3 jaar in het project hebben we een samenwerking tussen MBOHBO en Universiteit samen met het bedrijfsleven en overheden om van experiment naar fullscale te gaan. We hebben hiervoor Greentech Campus opgericht. Hier worden door gestructureerd onderzoek op basis van bewezen technologieën business cases onderbouwd voor bedrijven. Het was namelijk van groot belang dat er een brug geslagen werd tussen mooie theorie en praktijk. Dit heeft ook geleid tot de samenwerking met de provincie Noord Brabant die nu in 2016 zal worden voortgezet vanuit onder andere het Provinciale Milieu en Water plan en er is op bestuurlijk niveau samenwerking rondom het thema van Greentech Brabant. De ambitie om het gedachtegoed uit te spreiden over Brabant wordt nu realiteit! Er wordt nu gesproken over een eerste fullscale park met bijzondere regelingen voor bedrijven om echte slagen te maken in de biobased verwaarding op “lokale” schaal. Hier zit onder andere ook een stuk creativiteit rond vergunningsruimte versus het maximaal beschermen van de omgeving. Heel inspirerend wat er gebeurt als er een heel team meedenkt. Pilot ONE was een eerste testcase zo’n 1,5 jaar gelden en met succes!

Dat dit niet eenvoudig is niet verwonderlijk. We zijn de afgelopen jaren vaak bekritiseerd. Dit heeft de mensen die echt in dit Greentech principe geloven alleen maar standvastiger gemaakt. En ik wil hen hierbij bedanken voor hun positieve houding, opbeurende gesprekken onder elkaar, hun doorzettingsvermogen en bestuurlijk lef! Zonder deze gepassioneerde mensen zou het project wellicht op de stapel van andere onderzoeken zijn beland die als een wees in een diepe lade belanden.

Ik geloof er in, en met mij gelukkig velen, dat lokale biobased infrastructuur een heel goed idee is. Dat het een ontzettend goede investering is om je eigen grondstoffen (die je toch hebt) om te zetten naar energie en grondstoffen die we met elkaar duurzaam en lokaal kunnen opwekken en produceren. Dat we die gebruiken om talloze nieuwe BIOBASED producten te maken van de stromen die vrijkomen als we eenmaal al het mooie materiaal van moeder natuur gaan gebruiken. Als we dit goed doen kunnen we straks met recht zeggen: In Brabant brand nog licht, wat er ook in de wereld gebeurt!

Met de huidige gebeurtenissen, aanslagen in Parijs, onthoofding door IS, vluchtelingen, heb ik heb me wel eens afgevraagd of we als mens nou zoveel geëvolueerd zijn door de eeuwen heen. We hebben in elk geval meer ontsluiting van kennis en elkaar ervaringen in deze tijd.  Maar ik denk dat er vooral ook veel kennis verloren is gegaan door de eeuwen heen. Zo ook kennis over nuttige en zeer intelligente systemen die dicht bij het regenererende vermogen van de aarde staan. Greentech is een economische, gedegen stap die past in ons tijdbeeld om weer dichter bij de natuurlijke aanvulling van onze behoefte te gaan komen.

De volgende keer zal ik meer in gaan op het nut en noodzaak van het delen van deze kennis en de ontwikkelingen van Greentech CAMPUS in het groene woud.